30 lat współpracy izb i związków inżynierów budowlanych z krajów Grupy Wyszehradzkiej

Współpraca pomiędzy krajami z tzw. Grupy Wyszehradzkiej ma swoją bogatą historię. Już w 1335 r. na zamku w Wyszehradzie spotkali się królowie trzech krajów: Węgier – Karol Robert Andegaweński, Czech – Jan Luksemburczyk i Polski – Kazimierz Wielki.

Kontynuując historyczne kontakty między Polską, Czechami i Węgrami, z inicjatywy Arpada Göncza, prezydenta Węgier, w 1991 r. spotkali się na zamku w Wyszehradzie prezydenci Węgier, Polski – Lech Wałęsa i Czechosłowacji – Vaclav Havel oraz premier Węgier – Jozsef Antall, inaugurując działalność tzw. Trójkąta Wyszehradzkiego. Po utworzeniu w 1993 r. Czech i Słowacji powstała ostatecznie tzw. Czwórka Wyszehradzka V4.

W 1994 r. rozpoczęła się także współpraca pomiędzy izbami oraz związkami inżynierów budowlanych z krajów Grupy Wyszehradzkiej. Początkowo było ich sześć: Słowacka Izba Inżynierów Budownictwa (SKSI), Słowacki Związek Inżynierów Budownictwa (SZSI), Czeska Izba Autoryzowanych Inżynierów i Techników Budownictwa (ČKAIT), Czeski Związek Inżynierów Budownictwa (ČSSI), Węgierska Izba Inżynierów (MMK) oraz Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa (PZITB). Po powstaniu Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (PIIB) w 2003 r. dołączyła ona do grona już istniejących organizacji w ramach tzw. Grupy V4.

Przedstawiciele tych organizacji spotykają się corocznie, każdorazowo w innym kraju. Pierwsze posiedzenie odbyło się w listopadzie 1994 r. w Bratysławie na Słowacji, a jego organizatorami były SKSI i SZSI.

PZITB i PIIB (od 2003 r.) były organizatorami 2. (1995 r., w Krynicy), 6. (1999 r., w Krakowie), 10. (2003 r., w Krakowie), 14. (2007 r., w Serocku), 18. (2011 r., we Wrocławiu), 22. (2015 r., w Gdańsku) i 26. (2019 r., w Łodzi) spotkania. W ich trakcie odbywały się często konferencje naukowo-techniczne o różnorodnej tematyce związanej z budownictwem.

Wydarzenia te są także okazją do: wymiany doświadczeń i poglądów na temat sytuacji izb oraz związków budowlanych, dyskusji o sprawach budownictwa w poszczególnych krajach Grupy V4 oraz prezentowania wspólnego stanowiska na forum państw UE.

Innym przykładem współpracy między organizacjami budowlanymi krajów Grupy V4 jest seria czterech książek/albumów pt. „Zabytki techniki krajów wyszehradzkiej czwórki”. W 1998 r. na 5. spotkaniu Grupy Wyszehradzkiej w Smolenicach na Słowacji podjęto decyzję o wspólnej publikacji opisującej obiekty budowlane, które stanowią o kulturze materialnej krajów grupy, będące zarazem pomnikami myśli inżynierskiej naszych poprzedników. Pierwszy tom albumu został wydany z inicjatywy ČKAIT (Czechy) w 2000 r. W 2004 r. drugi tom przygotowała MMK (Węgry). Trzeci tom wydały PZITB i PIIB, a jego prezentacja odbyła się we wrześniu 2007 r. w Krakowie, podczas uroczystego otwarcia nowej siedziby Małopolskiej OIIB. Wydawcą czwartego tomu książki były SKSI i SZSI (Słowacja), a zaprezentowano go podczas 17. spotkania w 2010 r. w Zubercu na Słowacji.

W każdym tomie poszczególne kraje przedstawiły po sześć obiektów – zabytków techniki, które ze względu na swój często unikatowy charakter stanowią dzieła inżynierskie i zasługują na szczególną uwagę. Każdy obiekt jest opisany w czterech językach krajów Grupy V4 oraz w języku angielskim. W 2011 r. dodatkowo został wydany przez ČKAIT i ČSSI „Atlas zabytków techniki wyszehradzkiej czwórki”, w którym przedstawiono po 24 zabytkowe obiekty z każdego z tych krajów, zamieszczone w czterech poprzednio wydanych tomach.

W trakcie 17. spotkania w Zubercu podjęto decyzję o nowym, wspólnym projekcie wydawniczym. Tym razem książka miała dotyczyć współczesnych obiektów inżynierskich krajów Grupy Wyszehradzkiej i zaprezentować przykłady budownictwa zrealizowane w krajach Grupy V4 po 1990 r. Przyjęto, że zasady opracowania poszczególnych obiektów będą podobne jak w poprzednich książkach i obejmą po sześć z każdego kraju.

Pierwszy tom nowej serii ukazał się w 2012 r., a jego wydawcą były Czeska Izba Autoryzowanych Inżynierów i Techników Budownictwa (ČKAIT) oraz Czeski Związek Inżynierów Budownictwa (ČSSI). Drugi tom został wydany w 2014 r. przez Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa oraz Polską Izbę Inżynierów Budownictwa. Trzeci tom, który ukazał się w 2016 r., przygotowały Słowacka Izba Inżynierów Budownictwa (SKSI) i Słowacki Związek Inżynierów Budownictwa (SZSI). Natomiast ostatni, czwarty tom, którego wydawcą była Regionalna Izba Inżynierska Bomek w Miszkolcu, ukazał się w 2018 r.

W czterech tomach tej serii pokazano takie obiekty z Polski, które wyróżniają się szczególnie pod względem przyjętych rozwiązań architektoniczno-konstrukcyjnych nie tylko w naszym kraju, ale także poza jego granicami.

Organizowane od 30 lat spotkania (wydarzenie w 2020 r. nie doszło do skutku ze względu na sytuację epidemiczną w Europie związaną z COVID-19) są okazją do wymiany poglądów na temat aktualnej sytuacji związków i izb budowlanych oraz dyskusji o sprawach budownictwa w poszczególnych krajach Grupy Wyszehradzkiej. Umożliwiają także wymianę czasopism i wydawnictw związanych z działalnością tych organizacji oraz poznawanie interesujących obiektów budowlanych, zabytków kultury i sztuki. Kontakty nawiązane w trakcie spotkań są kontynuowane przez cały rok przy okazji różnych imprez i uroczystości, na które zapraszane są delegacje tych organizacji.

Źródło: „20 lat Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa” (2022 r.)
Autor tekstu: Zygmunt Rawicki